Η ανάγκη για προσοχή και η τάση για πρόκληση και σύγκρουση
Δεν αρκούν τα προβλήματα της καθημερινότητας και ένα ακόμη φαινόμενο φαίνεται να παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις που αγγίζει την πλειοψηφία των πολιτών στα σόσιαλ μίντια. Είναι οι επιθέσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από τους ανώνυμους χρήστες. Όπως έχει παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια, όταν η πολιτική συζήτηση οδηγείται σε αδιέξοδο, συχνά εμφανίζονται οργανωμένες ομάδες λογαριασμών τα γνωστά «τρολ» που αναλαμβάνουν το ρόλο της λάσπης. Πρόκειται για προφίλ που δημιουργήθηκαν για να επιτίθενται σε πολίτες οι οποίοι εκφράζουν δημόσια την άποψή τους.
Οι λογαριασμοί αυτοί σύμφωνα με τους ειδικούς της ψηφιακής επικοινωνίας πολλές φορές λειτουργούν συντονισμένα, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση μαζικής αντίδρασης. Δηλαδή ξαφνικά σε μια ανάρτηση μπορεί να διαπιστώσει κανείς πολλές επιθέσεις για το ίδιο θέμα από μια ομάδα ατόμων, που ως ταυτότητα έχουν έναν αριθμό.
Στόχος τους είναι να εκφοβίσουν ή να απαξιώσουν το θύμα και κυρίως να ικανοποιήσουν τον ηθικό αυτουργό τον άνθρωπο για τον οποίο δρουν κατ εντολή του. Εν προκειμένω, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας έτσι και στην περιοχή της Πέλλας το φαινόμενο αυτό φαίνεται να βρίσκεται σε εξάπλωση κυρίως σε σελίδες του FB και αναμένεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο κατά την προεκλογική περίοδο.
Στις συγκεκριμένες επιθέσεις οι ανώνυμοι, καθυβρίζουν επώνυμους πολίτες, ή ανθρώπους της τοπικής κοινωνίας γιατί απλά τολμούν να εκφράσουν την άποψη τους. Συνήθως τα άτομα αυτά δεν τοποθετούνται επι της ουσίας ενός κειμένου γιατί τις περισσότερες φορές δεν το έχουν διαβάσει ή δεν το έχουν κατανοήσει. Ωστόσο από το περιεχόμενο των όσων διατυπώνουν στα σχόλια τους δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ποιος κατευθύνει τις ενέργειες τους.
Ο πρώην Διευθυντής της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ΕΛΑΣ Γιώργος Παπαπροδρόμου -υψηλόβαθμο στέλεχος με καταγωγή από την Πέλλα- σε όλες τις ομιλίες του ανά το πανελλήνιο έχει διατυπώσει πως δεν είναι δύσκολο να λυθεί ένα τέτοιο ζήτημα ηθικής παρενόχλησης καθώς η ανωνυμία στο διαδίκτυο δεν είναι απόλυτη. Οι διαχειριστές των σελίδων γνωρίζουν τα στοιχεία των ανωνύμων λογαριασμών και σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, θεωρούνται συνυπεύθυνοι όταν επιτρέπουν συστηματικά υβριστικά ή συκοφαντικά σχόλια.
Κάθε χρόνο η δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος δέχεται χιλιάδες καταγγελίες για τέτοιες περιπτώσεις. Στην πλειοψηφία τους έχουν ήδη εντοπιστεί οι πραγματικοί χρήστες πίσω από ανώνυμους λογαριασμούς, ενώ σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις έχουν αποδοθεί κατηγορίες ακόμη και σε διαχειριστές σελίδων που επέτρεψαν τη δημοσίευση συκοφαντικών αναρτήσεων. Επί πλέον δεν πρέπει να αγνοείται το γεγονός ότι στη διαδικασία εισαγγελικής προανάκρισης, εμπλέκονται και όσοι αντιδρούν κάνοντας like σε συκοφαντικούς σχολιασμούς.
Ωστόσο αν και δεν έχουν δημοσιοποιηθεί πολλές δικαστικές αποφάσεις ειδικά για τον Νομό Πέλλας, η ελληνική δικαιοσύνη έχει ήδη εξετάσει αρκετές υποθέσεις συκοφαντικής δυσφήμισης μέσω κοινωνικών δικτύων και πολλές από αυτές εντοπίζονται στα Γιαννιτσά, σε αντίθεση με την Έδεσσα που δεν καταγράφηκαν σοβαρά περιστατικά. Σε πολλές από αυτές η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος έχει ταυτοποιήσει τους διαχειριστές ανώνυμων λογαριασμών, σχηματίζοντας δικογραφίες για εξύβριση, απειλές και συκοφαντική δυσφήμιση.
Όσο για τα προφίλ των ανωνύμων και τα κίνητρά τους, αυτά αποτυπώνονται ξεκάθαρα μέσα από τις έρευνες της ψυχολογίας. Μελέτες πανεπιστημίων έχουν διαπιστώσει ότι η συμπεριφορά των «τρολ» συνδέεται συχνά με στοιχεία όπως ο ναρκισσισμός, η ανάγκη για προσοχή, αλλά και η τάση για πρόκληση και σύγκρουση. Σε αρκετές από τις περιπτώσεις μάλιστα, καταγράφονται χαρακτηριστικά με τάσεις χειριστικότητας, επιθετικότητας και ικανοποίησης από την πρόκληση αναστάτωσης στους άλλους. Συνήθως τα άτομα αυτά λειτουργούν ως στρατευμένοι στην ουρά κάποιου δημάρχου ή πολιτικού γιατί ακριβώς «τρέφονται» μέσα από μια αρρωστημένη σχέση με την εξουσία και έτσι αποκτούν λόγο ύπαρξης στην κοινωνία. Εδώ όμως αποκαλύπτεται κάτι πολύ σημαντικό. Ότι η ύπαρξη των «τρόλ» χαρακτηρίζει και το πολιτιστικό μέγεθος κάθε κοινωνίας. Έτσι πολλές τοπικές κοινωνίες απέκτησαν τον τίτλο «πόλη των τρολ», ή «χωριό με τρολ» και ούτε κάθε εξής.
H Μαρί Φρανς Ιργκογιέμ στο βιβλίο της «Ηθική Παρενόχληση – Η κρυφή βία στην καθημερινή ζωή» χαρακτηρίζει τους θύτες άτομα που διακατέχονται από δειλία και ανασφάλεια και συνήθως χαμηλού μορφωτικού επιπέδου με δυνατές εσωτερικές διακυμάνσεις της ψυχολογίας τους. Προτείνει την μη συμμετοχή σε συζήτηση μαζί τους. Σημειώνει πως αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης για έναν ανώνυμο που ενεργεί εκ του ασφαλούς κρυμμένος πίσω από την ανωνυμία του. Κάτι που δεν θα το αντέξει γιατί αυτό είναι που επιδιώκει. Ως ανώνυμος να εισχωρήσει στην ψυχολογία του θύματος.
Στην εποχή λοιπόν των κοινωνικών δικτύων όλοι μπορούν να εντοπιστούν και μάλιστα πολύ πιο εύκολα απ’ όσο πολλοί πιστεύουν. Η ανωνυμία μπορεί να χρησιμοποιείται ως ασπίδα για επιθέσεις, συκοφαντίες και ύβρεις όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Κάθε σχόλιο αφήνει ψηφιακά ίχνη και οι αρχές έχουν ήδη αποδείξει ότι πίσω από τα ψεύτικα προφίλ βρίσκονται πραγματικά πρόσωπα που αργά ή γρήγορα οδηγούνται στη δικαιοσύνη. Σε αποφάσεις ελληνικών δικαστηρίων χρήστες του Facebook έχουν καταδικαστεί να καταβάλουν αποζημιώσεις χιλιάδων ευρώ για υβριστικά και δυσφημιστικά σχόλια όταν το θύμα είχε αναζητήσει λύση από αυτήν. Όσο για την συνέχεια που αφορά τους φερόμενους δράστες, η εξέλιξη είναι πολύ σκληρή γιατί εκτός από το ποινικό μέρος, οι αποζημιώσεις στην καλύτερη περίπτωση ξεκινούν από 6 με 7000 ευρώ. Η Δημοκρατία όμως δεν μπορεί να λειτουργεί με ύβρεις και εκφοβισμό. Χρειάζεται διάλογο, ευθύνη και θάρρος να μιλά κανείς επώνυμα και όχι όταν κρύβεται πίσω από μια οθόνη.
Βιβλιογραφία
Marie-France Hirigoyen (Μαρί-Φρανς Ιριγκογιέν), Ηθική Παρενόχληση – Η κρυφή βία στην καθημερινή ζωή, Εκδόσεις Πατάκη, 2024.
Σπυράκος Σ., Ηλεκτρονικό Έγκλημα και Διαδίκτυο, Νομική Βιβλιοθήκη, 2018.
Κουτσουράδης Ε., Δίκαιο του Διαδικτύου, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2017.
SaferInternet4Kids, Έρευνες για τον διαδικτυακό εκφοβισμό στην Ελλάδα.
Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, Ετήσιες Εκθέσεις Ελληνικής Αστυνομίας.
του Γιώργου Ροδάκογλου
Στόχος τους είναι να εκφοβίσουν ή να απαξιώσουν το θύμα και κυρίως να ικανοποιήσουν τον ηθικό αυτουργό τον άνθρωπο για τον οποίο δρουν κατ εντολή του. Εν προκειμένω, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας έτσι και στην περιοχή της Πέλλας το φαινόμενο αυτό φαίνεται να βρίσκεται σε εξάπλωση κυρίως σε σελίδες του FB και αναμένεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο κατά την προεκλογική περίοδο.
Στις συγκεκριμένες επιθέσεις οι ανώνυμοι, καθυβρίζουν επώνυμους πολίτες, ή ανθρώπους της τοπικής κοινωνίας γιατί απλά τολμούν να εκφράσουν την άποψη τους. Συνήθως τα άτομα αυτά δεν τοποθετούνται επι της ουσίας ενός κειμένου γιατί τις περισσότερες φορές δεν το έχουν διαβάσει ή δεν το έχουν κατανοήσει. Ωστόσο από το περιεχόμενο των όσων διατυπώνουν στα σχόλια τους δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ποιος κατευθύνει τις ενέργειες τους.
Ο πρώην Διευθυντής της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ΕΛΑΣ Γιώργος Παπαπροδρόμου -υψηλόβαθμο στέλεχος με καταγωγή από την Πέλλα- σε όλες τις ομιλίες του ανά το πανελλήνιο έχει διατυπώσει πως δεν είναι δύσκολο να λυθεί ένα τέτοιο ζήτημα ηθικής παρενόχλησης καθώς η ανωνυμία στο διαδίκτυο δεν είναι απόλυτη. Οι διαχειριστές των σελίδων γνωρίζουν τα στοιχεία των ανωνύμων λογαριασμών και σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, θεωρούνται συνυπεύθυνοι όταν επιτρέπουν συστηματικά υβριστικά ή συκοφαντικά σχόλια.
Κάθε χρόνο η δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος δέχεται χιλιάδες καταγγελίες για τέτοιες περιπτώσεις. Στην πλειοψηφία τους έχουν ήδη εντοπιστεί οι πραγματικοί χρήστες πίσω από ανώνυμους λογαριασμούς, ενώ σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις έχουν αποδοθεί κατηγορίες ακόμη και σε διαχειριστές σελίδων που επέτρεψαν τη δημοσίευση συκοφαντικών αναρτήσεων. Επί πλέον δεν πρέπει να αγνοείται το γεγονός ότι στη διαδικασία εισαγγελικής προανάκρισης, εμπλέκονται και όσοι αντιδρούν κάνοντας like σε συκοφαντικούς σχολιασμούς.
Ωστόσο αν και δεν έχουν δημοσιοποιηθεί πολλές δικαστικές αποφάσεις ειδικά για τον Νομό Πέλλας, η ελληνική δικαιοσύνη έχει ήδη εξετάσει αρκετές υποθέσεις συκοφαντικής δυσφήμισης μέσω κοινωνικών δικτύων και πολλές από αυτές εντοπίζονται στα Γιαννιτσά, σε αντίθεση με την Έδεσσα που δεν καταγράφηκαν σοβαρά περιστατικά. Σε πολλές από αυτές η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος έχει ταυτοποιήσει τους διαχειριστές ανώνυμων λογαριασμών, σχηματίζοντας δικογραφίες για εξύβριση, απειλές και συκοφαντική δυσφήμιση.
Όσο για τα προφίλ των ανωνύμων και τα κίνητρά τους, αυτά αποτυπώνονται ξεκάθαρα μέσα από τις έρευνες της ψυχολογίας. Μελέτες πανεπιστημίων έχουν διαπιστώσει ότι η συμπεριφορά των «τρολ» συνδέεται συχνά με στοιχεία όπως ο ναρκισσισμός, η ανάγκη για προσοχή, αλλά και η τάση για πρόκληση και σύγκρουση. Σε αρκετές από τις περιπτώσεις μάλιστα, καταγράφονται χαρακτηριστικά με τάσεις χειριστικότητας, επιθετικότητας και ικανοποίησης από την πρόκληση αναστάτωσης στους άλλους. Συνήθως τα άτομα αυτά λειτουργούν ως στρατευμένοι στην ουρά κάποιου δημάρχου ή πολιτικού γιατί ακριβώς «τρέφονται» μέσα από μια αρρωστημένη σχέση με την εξουσία και έτσι αποκτούν λόγο ύπαρξης στην κοινωνία. Εδώ όμως αποκαλύπτεται κάτι πολύ σημαντικό. Ότι η ύπαρξη των «τρόλ» χαρακτηρίζει και το πολιτιστικό μέγεθος κάθε κοινωνίας. Έτσι πολλές τοπικές κοινωνίες απέκτησαν τον τίτλο «πόλη των τρολ», ή «χωριό με τρολ» και ούτε κάθε εξής.
H Μαρί Φρανς Ιργκογιέμ στο βιβλίο της «Ηθική Παρενόχληση – Η κρυφή βία στην καθημερινή ζωή» χαρακτηρίζει τους θύτες άτομα που διακατέχονται από δειλία και ανασφάλεια και συνήθως χαμηλού μορφωτικού επιπέδου με δυνατές εσωτερικές διακυμάνσεις της ψυχολογίας τους. Προτείνει την μη συμμετοχή σε συζήτηση μαζί τους. Σημειώνει πως αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης για έναν ανώνυμο που ενεργεί εκ του ασφαλούς κρυμμένος πίσω από την ανωνυμία του. Κάτι που δεν θα το αντέξει γιατί αυτό είναι που επιδιώκει. Ως ανώνυμος να εισχωρήσει στην ψυχολογία του θύματος.
Στην εποχή λοιπόν των κοινωνικών δικτύων όλοι μπορούν να εντοπιστούν και μάλιστα πολύ πιο εύκολα απ’ όσο πολλοί πιστεύουν. Η ανωνυμία μπορεί να χρησιμοποιείται ως ασπίδα για επιθέσεις, συκοφαντίες και ύβρεις όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Κάθε σχόλιο αφήνει ψηφιακά ίχνη και οι αρχές έχουν ήδη αποδείξει ότι πίσω από τα ψεύτικα προφίλ βρίσκονται πραγματικά πρόσωπα που αργά ή γρήγορα οδηγούνται στη δικαιοσύνη. Σε αποφάσεις ελληνικών δικαστηρίων χρήστες του Facebook έχουν καταδικαστεί να καταβάλουν αποζημιώσεις χιλιάδων ευρώ για υβριστικά και δυσφημιστικά σχόλια όταν το θύμα είχε αναζητήσει λύση από αυτήν. Όσο για την συνέχεια που αφορά τους φερόμενους δράστες, η εξέλιξη είναι πολύ σκληρή γιατί εκτός από το ποινικό μέρος, οι αποζημιώσεις στην καλύτερη περίπτωση ξεκινούν από 6 με 7000 ευρώ. Η Δημοκρατία όμως δεν μπορεί να λειτουργεί με ύβρεις και εκφοβισμό. Χρειάζεται διάλογο, ευθύνη και θάρρος να μιλά κανείς επώνυμα και όχι όταν κρύβεται πίσω από μια οθόνη.
Βιβλιογραφία
Marie-France Hirigoyen (Μαρί-Φρανς Ιριγκογιέν), Ηθική Παρενόχληση – Η κρυφή βία στην καθημερινή ζωή, Εκδόσεις Πατάκη, 2024.
Σπυράκος Σ., Ηλεκτρονικό Έγκλημα και Διαδίκτυο, Νομική Βιβλιοθήκη, 2018.
Κουτσουράδης Ε., Δίκαιο του Διαδικτύου, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2017.
SaferInternet4Kids, Έρευνες για τον διαδικτυακό εκφοβισμό στην Ελλάδα.
Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, Ετήσιες Εκθέσεις Ελληνικής Αστυνομίας.
του Γιώργου Ροδάκογλου
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου