Το πραγματικό σκοτάδι γίνεται ολοένα και πιο δυσεύρετο, γράφει η βρετανική εφημερίδα The Guardian με έναν υποφώσκοντα ρομαντισμό.
Καθώς οι πόλεις επεκτείνονται και ο τεχνητός φωτισμός πολλαπλασιάζεται, η νύχτα χάνει σταδιακά ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά της – το σκοτάδι της.
Καθώς οι πόλεις επεκτείνονται και ο τεχνητός φωτισμός πολλαπλασιάζεται, η νύχτα χάνει σταδιακά ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά της – το σκοτάδι της.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, η φωτεινότητα του νυχτερινού ουρανού αυξάνεται κατά περίπου 10% κάθε χρόνο, ενώ περίπου το 80% των ανθρώπων ζει πλέον κάτω από ουρανούς που επηρεάζονται από τη φωτορύπανση.
Για εκατομμύρια κατοίκους των μεγαλουπόλεων, ένας πραγματικά σκοτεινός ουρανός και η καθαρή θέα του Γαλαξία αποτελούν εμπειρίες που απαιτούν πλέον ταξίδι μακριά από τα αστικά κέντρα.
Το πρόβλημα, ωστόσο, ξεπερνά κατά πολύ την παρατήρηση των άστρων.
Το σκοτάδι αποτελεί ουσιαστικό κομμάτι του φυσικού περιβάλλοντος και η συστηματική εξαφάνισή του έχει συνέπειες στα ζώα, στα φυτά αλλά και στον ίδιο τον άνθρωπο, γράφει ο αμερικανός συντάκτης που συμβαίνει να ζει στο Πόρτλαντ των ΗΠΑ.
Όταν η νύχτα παύει να είναι σκοτεινή
Δρόμοι, κτίρια, κατοικίες, χώροι στάθμευσης και αθλητικές εγκαταστάσεις που παραμένουν έντονα φωτισμένα καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας αποτελούν βασικές πηγές φωτορύπανσης.
Μεγάλο μέρος αυτού του φωτός δεν εξυπηρετεί καν τον σκοπό για τον οποίο εγκαταστάθηκε.
Διαχέεται προς τα πλάγια ή προς τον ουρανό, δημιουργώντας πάνω από τις πόλεις μια μόνιμη φωτεινή άλω που μπορεί να καλύψει ακόμη και τα πιο φωτεινά αστέρια.
Η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν προϋποθέτει να βυθιστούν οι πόλεις στο σκοτάδι.
Το ζητούμενο είναι ο φωτισμός να είναι όσο ισχυρός χρειάζεται, εκεί όπου χρειάζεται και μόνο για όσο χρονικό διάστημα χρειάζεται.
Η σωστή κατεύθυνση των φωτιστικών προς το έδαφος, η χρήση θερμότερου φωτός, ο περιορισμός της υπερβολικής έντασης και η αποφυγή περιττών φωτιστικών μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη φωτορύπανση χωρίς να στερήσουν από τους δημόσιους χώρους τον αναγκαίο φωτισμό.
Η νύχτα είναι ένας βιότοπος
Οι συνέπειες της υπερβολικής έκθεσης στο τεχνητό φως είναι ιδιαίτερα αισθητές στην άγρια ζωή, καθώς αμέτρητα είδη έχουν εξελιχθεί επί εκατομμύρια χρόνια με βάση τη φυσική εναλλαγή ημέρας και νύχτας.
Ζώα που χρησιμοποιούν τη Σελήνη για να προσανατολιστούν μπορούν να χάσουν την πορεία τους εξαιτίας των τεχνητών φώτων.
Νεογέννητες θαλάσσιες χελώνες, για παράδειγμα, μπορεί να κινηθούν προς έναν φωτισμένο δρόμο ή χώρο στάθμευσης αντί προς τη θάλασσα.
Οι νυχτοπεταλούδες παγιδεύονται σε αδιάκοπες περιστροφές γύρω από λαμπτήρες, ενώ πυγολαμπίδες και βάτραχοι χρειάζονται το σκοτάδι για τις διαδικασίες αναπαραγωγής τους.
Αντίστοιχα, τα έντονα φώτα των μεγάλων πόλεων μπορούν να αποπροσανατολίσουν τα αποδημητικά πουλιά και να τα βγάλουν από τις μεταναστευτικές διαδρομές τους.
Οι επιπτώσεις συνεχίζονται ακόμη και μετά την ανατολή του ήλιου.
Έρευνες που επικαλείται το δημοσίευμα δείχνουν ότι η φωτορύπανση μπορεί να διαταράξει τη σχέση φυτών και επικονιαστών, να μεταβάλει την εποχή κατά την οποία ανθίζουν τα δέντρα και να επηρεάσει τους κιρκάδιους ρυθμούς των ζωντανών οργανισμών.
Γιατί το σκοτάδι είναι απαραίτητο και στον άνθρωπο
Στον άνθρωπο, η φυσική εναλλαγή φωτός και σκοταδιού συνδέεται στενά με τη λειτουργία του βιολογικού ρολογιού.
Η έκθεση σε τεχνητό φως κατά τη διάρκεια της νύχτας – είτε προέρχεται από το εσωτερικό ενός σπιτιού είτε εισχωρεί από παράθυρα λόγω του εξωτερικού φωτισμού – μπορεί να επηρεάσει τον κιρκάδιο ρυθμό και την ποιότητα της ανάπαυσης.
Οι μελέτες στις οποίες αναφέρεται το άρθρο υπογραμμίζουν ότι ο οργανισμός χρειάζεται σκοτάδι για να ξεκουραστεί και να ανακάμψει φυσιολογικά.
Έτσι, η φωτορύπανση παύει να αποτελεί αποκλειστικά περιβαλλοντικό ή αστρονομικό ζήτημα και αποκτά και διάσταση δημόσιας υγείας.
Οι πόλεις που επιχειρούν να ξανακερδίσουν τη νύχτα
Ορισμένες περιοχές έχουν ήδη υιοθετήσει κανονισμούς για τον περιορισμό της φωτορύπανσης.
Το Φλάγκσταφ της Αριζόνα πρωτοπόρησε, θεσπίζοντας κανόνες για τον εξωτερικό φωτισμό ήδη από το 1958, ενώ το 2001 έγινε η πρώτη πόλη που αναγνωρίστηκε ως International Dark Sky City.
Οι κανονισμοί προβλέπουν περιορισμούς στην ποσότητα και στο είδος του φωτισμού, αλλά και στο πού επιτρέπεται να κατευθύνεται το φως.
Το παράδειγμά του ακολούθησαν και άλλες κοινότητες στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες.
Παράλληλα, η πολιτεία της Νέας Υόρκης εξετάζει νομοθεσία για την προστασία του σκοτεινού ουρανού, με περιορισμούς στον εξωτερικό φωτισμό που θα μπορούσαν να επηρεάσουν ακόμη και τη Νέα Υόρκη, την περίφημη «πόλη που δεν κοιμάται ποτέ».
Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει από πολεοδομικούς κανόνες για τα φωτιστικά μέχρι περιορισμούς στη φωτεινότητα των προβολέων των αυτοκινήτων.
Τώρα η φωτορύπανση έρχεται και από το Διάστημα
Υπάρχει, ωστόσο, μια νεότερη διάσταση του προβλήματος την οποία οι πόλεις δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν με τους συμβατικούς κανονισμούς: την αυξανόμενη φωτεινότητα του ίδιου του ουρανού εξαιτίας των δορυφόρων.
Ακόμη και σε περιοχές όπου ο επίγειος τεχνητός φωτισμός έχει περιοριστεί δραστικά, οι φωτεινοί δορυφόροι παραμένουν ορατοί και διασχίζουν τον έναστρο ουρανό.
Το δημοσίευμα αναφέρεται στους περισσότερους από 11.000 δορυφόρους Starlink που βρίσκονται σε τροχιά, αλλά και σε ακόμη πιο φιλόδοξα σχέδια εταιρειών για τη χρήση δορυφόρων που θα μπορούσαν να παρέχουν τεχνητό ηλιακό φως κατά παραγγελία, φωτίζοντας περιοχές της επιφάνειας της Γης με διάμετρο έως και τρία μίλια.
Επισημαίνεται επίσης ένα ρυθμιστικό κενό – αντικείμενα που εκτοξεύονται στο Διάστημα δεν υπόκεινται απαραίτητα σε περιβαλλοντική αξιολόγηση αντίστοιχη με εκείνη που εφαρμόζεται σε δραστηριότητες στη Γη, ακόμη και όταν μπορούν να έχουν επιπτώσεις στο γήινο περιβάλλον.
Μετατρέπεται το σκοτάδι σε πολυτέλεια;
Για χιλιάδες χρόνια ο έναστρος ουρανός αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.
Τα αστέρια χρησιμοποιήθηκαν ως χάρτες, ημερολόγια, σημεία προσανατολισμού και πολιτισμικά σύμβολα, ενώ οι αστερισμοί βοηθούσαν τους ανθρώπους να βρίσκουν τον δρόμο τους.
Σήμερα, για ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ο Γαλαξίας δεν είναι κάτι που μπορεί κανείς απλώς να κοιτάξει από το σπίτι του. Έχει μετατραπεί σε θέαμα για το οποίο πρέπει να ταξιδέψει σε απομακρυσμένες περιοχές.
Σε έναν κόσμο που αστικοποιείται με ταχύτητα, αυτό δημιουργεί και μια κοινωνική διάσταση – η πρόσβαση σε έναν πραγματικά σκοτεινό ουρανό γίνεται ευκολότερη για όσους διαθέτουν τον χρόνο και τα χρήματα για να τον αναζητήσουν.
Η προστασία του σκοταδιού δεν σημαίνει ότι οι σύγχρονες πόλεις πρέπει να επιστρέψουν σε μια εποχή χωρίς ηλεκτρικό φωτισμό.
Σημαίνει ότι μπορούν να φωτίζονται πιο έξυπνα: με λιγότερη σπατάλη, καλύτερα σχεδιασμένα φωτιστικά και σαφείς κανόνες για την ένταση και την κατεύθυνση του φωτός.
Γιατί η νύχτα δεν είναι απλώς το διάστημα ανάμεσα σε δύο ημέρες.
Είναι μέρος του φυσικού περιβάλλοντος από το οποίο εξαρτώνται ο ύπνος, η συμπεριφορά των ζώων, οι κύκλοι των φυτών και η ίδια η θέα του ουρανού.
Και όσο το τεχνητό φως εξαπλώνεται, το πραγματικό σκοτάδι κινδυνεύει να γίνει κάτι που οι επόμενες γενιές θα γνωρίζουν μόνο εάν ταξιδέψουν πολύ μακριά για να το βρουν.
Πηγή: tvxs.gr
Για εκατομμύρια κατοίκους των μεγαλουπόλεων, ένας πραγματικά σκοτεινός ουρανός και η καθαρή θέα του Γαλαξία αποτελούν εμπειρίες που απαιτούν πλέον ταξίδι μακριά από τα αστικά κέντρα.
Το πρόβλημα, ωστόσο, ξεπερνά κατά πολύ την παρατήρηση των άστρων.
Το σκοτάδι αποτελεί ουσιαστικό κομμάτι του φυσικού περιβάλλοντος και η συστηματική εξαφάνισή του έχει συνέπειες στα ζώα, στα φυτά αλλά και στον ίδιο τον άνθρωπο, γράφει ο αμερικανός συντάκτης που συμβαίνει να ζει στο Πόρτλαντ των ΗΠΑ.
Όταν η νύχτα παύει να είναι σκοτεινή
Δρόμοι, κτίρια, κατοικίες, χώροι στάθμευσης και αθλητικές εγκαταστάσεις που παραμένουν έντονα φωτισμένα καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας αποτελούν βασικές πηγές φωτορύπανσης.
Μεγάλο μέρος αυτού του φωτός δεν εξυπηρετεί καν τον σκοπό για τον οποίο εγκαταστάθηκε.
Διαχέεται προς τα πλάγια ή προς τον ουρανό, δημιουργώντας πάνω από τις πόλεις μια μόνιμη φωτεινή άλω που μπορεί να καλύψει ακόμη και τα πιο φωτεινά αστέρια.
Η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν προϋποθέτει να βυθιστούν οι πόλεις στο σκοτάδι.
Το ζητούμενο είναι ο φωτισμός να είναι όσο ισχυρός χρειάζεται, εκεί όπου χρειάζεται και μόνο για όσο χρονικό διάστημα χρειάζεται.
Η σωστή κατεύθυνση των φωτιστικών προς το έδαφος, η χρήση θερμότερου φωτός, ο περιορισμός της υπερβολικής έντασης και η αποφυγή περιττών φωτιστικών μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη φωτορύπανση χωρίς να στερήσουν από τους δημόσιους χώρους τον αναγκαίο φωτισμό.
Η νύχτα είναι ένας βιότοπος
Οι συνέπειες της υπερβολικής έκθεσης στο τεχνητό φως είναι ιδιαίτερα αισθητές στην άγρια ζωή, καθώς αμέτρητα είδη έχουν εξελιχθεί επί εκατομμύρια χρόνια με βάση τη φυσική εναλλαγή ημέρας και νύχτας.
Ζώα που χρησιμοποιούν τη Σελήνη για να προσανατολιστούν μπορούν να χάσουν την πορεία τους εξαιτίας των τεχνητών φώτων.
Νεογέννητες θαλάσσιες χελώνες, για παράδειγμα, μπορεί να κινηθούν προς έναν φωτισμένο δρόμο ή χώρο στάθμευσης αντί προς τη θάλασσα.
Οι νυχτοπεταλούδες παγιδεύονται σε αδιάκοπες περιστροφές γύρω από λαμπτήρες, ενώ πυγολαμπίδες και βάτραχοι χρειάζονται το σκοτάδι για τις διαδικασίες αναπαραγωγής τους.
Αντίστοιχα, τα έντονα φώτα των μεγάλων πόλεων μπορούν να αποπροσανατολίσουν τα αποδημητικά πουλιά και να τα βγάλουν από τις μεταναστευτικές διαδρομές τους.
Οι επιπτώσεις συνεχίζονται ακόμη και μετά την ανατολή του ήλιου.
Έρευνες που επικαλείται το δημοσίευμα δείχνουν ότι η φωτορύπανση μπορεί να διαταράξει τη σχέση φυτών και επικονιαστών, να μεταβάλει την εποχή κατά την οποία ανθίζουν τα δέντρα και να επηρεάσει τους κιρκάδιους ρυθμούς των ζωντανών οργανισμών.
Γιατί το σκοτάδι είναι απαραίτητο και στον άνθρωπο
Στον άνθρωπο, η φυσική εναλλαγή φωτός και σκοταδιού συνδέεται στενά με τη λειτουργία του βιολογικού ρολογιού.
Η έκθεση σε τεχνητό φως κατά τη διάρκεια της νύχτας – είτε προέρχεται από το εσωτερικό ενός σπιτιού είτε εισχωρεί από παράθυρα λόγω του εξωτερικού φωτισμού – μπορεί να επηρεάσει τον κιρκάδιο ρυθμό και την ποιότητα της ανάπαυσης.
Οι μελέτες στις οποίες αναφέρεται το άρθρο υπογραμμίζουν ότι ο οργανισμός χρειάζεται σκοτάδι για να ξεκουραστεί και να ανακάμψει φυσιολογικά.
Έτσι, η φωτορύπανση παύει να αποτελεί αποκλειστικά περιβαλλοντικό ή αστρονομικό ζήτημα και αποκτά και διάσταση δημόσιας υγείας.
Οι πόλεις που επιχειρούν να ξανακερδίσουν τη νύχτα
Ορισμένες περιοχές έχουν ήδη υιοθετήσει κανονισμούς για τον περιορισμό της φωτορύπανσης.
Το Φλάγκσταφ της Αριζόνα πρωτοπόρησε, θεσπίζοντας κανόνες για τον εξωτερικό φωτισμό ήδη από το 1958, ενώ το 2001 έγινε η πρώτη πόλη που αναγνωρίστηκε ως International Dark Sky City.
Οι κανονισμοί προβλέπουν περιορισμούς στην ποσότητα και στο είδος του φωτισμού, αλλά και στο πού επιτρέπεται να κατευθύνεται το φως.
Το παράδειγμά του ακολούθησαν και άλλες κοινότητες στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες.
Παράλληλα, η πολιτεία της Νέας Υόρκης εξετάζει νομοθεσία για την προστασία του σκοτεινού ουρανού, με περιορισμούς στον εξωτερικό φωτισμό που θα μπορούσαν να επηρεάσουν ακόμη και τη Νέα Υόρκη, την περίφημη «πόλη που δεν κοιμάται ποτέ».
Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει από πολεοδομικούς κανόνες για τα φωτιστικά μέχρι περιορισμούς στη φωτεινότητα των προβολέων των αυτοκινήτων.
Τώρα η φωτορύπανση έρχεται και από το Διάστημα
Υπάρχει, ωστόσο, μια νεότερη διάσταση του προβλήματος την οποία οι πόλεις δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν με τους συμβατικούς κανονισμούς: την αυξανόμενη φωτεινότητα του ίδιου του ουρανού εξαιτίας των δορυφόρων.
Ακόμη και σε περιοχές όπου ο επίγειος τεχνητός φωτισμός έχει περιοριστεί δραστικά, οι φωτεινοί δορυφόροι παραμένουν ορατοί και διασχίζουν τον έναστρο ουρανό.
Το δημοσίευμα αναφέρεται στους περισσότερους από 11.000 δορυφόρους Starlink που βρίσκονται σε τροχιά, αλλά και σε ακόμη πιο φιλόδοξα σχέδια εταιρειών για τη χρήση δορυφόρων που θα μπορούσαν να παρέχουν τεχνητό ηλιακό φως κατά παραγγελία, φωτίζοντας περιοχές της επιφάνειας της Γης με διάμετρο έως και τρία μίλια.
Επισημαίνεται επίσης ένα ρυθμιστικό κενό – αντικείμενα που εκτοξεύονται στο Διάστημα δεν υπόκεινται απαραίτητα σε περιβαλλοντική αξιολόγηση αντίστοιχη με εκείνη που εφαρμόζεται σε δραστηριότητες στη Γη, ακόμη και όταν μπορούν να έχουν επιπτώσεις στο γήινο περιβάλλον.
Μετατρέπεται το σκοτάδι σε πολυτέλεια;
Για χιλιάδες χρόνια ο έναστρος ουρανός αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.
Τα αστέρια χρησιμοποιήθηκαν ως χάρτες, ημερολόγια, σημεία προσανατολισμού και πολιτισμικά σύμβολα, ενώ οι αστερισμοί βοηθούσαν τους ανθρώπους να βρίσκουν τον δρόμο τους.
Σήμερα, για ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ο Γαλαξίας δεν είναι κάτι που μπορεί κανείς απλώς να κοιτάξει από το σπίτι του. Έχει μετατραπεί σε θέαμα για το οποίο πρέπει να ταξιδέψει σε απομακρυσμένες περιοχές.
Σε έναν κόσμο που αστικοποιείται με ταχύτητα, αυτό δημιουργεί και μια κοινωνική διάσταση – η πρόσβαση σε έναν πραγματικά σκοτεινό ουρανό γίνεται ευκολότερη για όσους διαθέτουν τον χρόνο και τα χρήματα για να τον αναζητήσουν.
Η προστασία του σκοταδιού δεν σημαίνει ότι οι σύγχρονες πόλεις πρέπει να επιστρέψουν σε μια εποχή χωρίς ηλεκτρικό φωτισμό.
Σημαίνει ότι μπορούν να φωτίζονται πιο έξυπνα: με λιγότερη σπατάλη, καλύτερα σχεδιασμένα φωτιστικά και σαφείς κανόνες για την ένταση και την κατεύθυνση του φωτός.
Γιατί η νύχτα δεν είναι απλώς το διάστημα ανάμεσα σε δύο ημέρες.
Είναι μέρος του φυσικού περιβάλλοντος από το οποίο εξαρτώνται ο ύπνος, η συμπεριφορά των ζώων, οι κύκλοι των φυτών και η ίδια η θέα του ουρανού.
Και όσο το τεχνητό φως εξαπλώνεται, το πραγματικό σκοτάδι κινδυνεύει να γίνει κάτι που οι επόμενες γενιές θα γνωρίζουν μόνο εάν ταξιδέψουν πολύ μακριά για να το βρουν.
Πηγή: tvxs.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου