![]() |
| Η Ε.Ε. έχει επενδύσει χωρίς φρένο στη στήριξη του Κιέβου (AP Photo/Efrem Lukatsky) |
ΕΞΟΠΛΙΣΤΙΚΟΣ ΠΑΡΟΞΥΣΜΟΣ
Η Ευρώπη επιμένει να ρίχνει εκατοντάδες δισ. ευρώ στον πόλεμο της Ουκρανίας, που μπορεί γεωστρατηγικά να μοιάζει με... μαύρη τρύπα, οικονομικά όμως είναι μια άψογη ευκαιρία για πλουτισμό ● Τα κέρδη της πολεμικής βιομηχανίας και οι αγορές από τις ΗΠΑ
Απούσα από τη «Νέα Γιάλτα» της Σενζέν ήταν η Ευρωπαϊκή Ενωση. Παρ’ όλο που διεκδικεί γεωπολιτικό ρόλο ως μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις παγκοσμίως η οποία θα έπρεπε να διαθέτει σημαντική διπλωματική επιρροή και διαπραγματευτική ισχύ, κανένας από τους συμμετέχοντες σε αυτή τη συνάντηση δεν επιθυμούσε τη συμμετοχή της. Ο καθένας για διαφορετικούς λόγους.
Απούσα από τη «Νέα Γιάλτα» της Σενζέν ήταν η Ευρωπαϊκή Ενωση. Παρ’ όλο που διεκδικεί γεωπολιτικό ρόλο ως μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις παγκοσμίως η οποία θα έπρεπε να διαθέτει σημαντική διπλωματική επιρροή και διαπραγματευτική ισχύ, κανένας από τους συμμετέχοντες σε αυτή τη συνάντηση δεν επιθυμούσε τη συμμετοχή της. Ο καθένας για διαφορετικούς λόγους.
Η Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ με τους δασμούς, την υποτίμηση των Ευρωπαίων και τις απειλές κατά των πολυσυλλεκτικών οργανισμών, η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν με τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και η Κίνα με τις οικονομικές πολιτικές που δημιουργούν τεράστια ελλείμματα στην ευρωπαϊκή οικονομία σίγουρα δεν αποτελούν τους καλύτερους ομιλητές της Ευρώπης. Αντίθετα, έχουν κάθε λόγο να την αποκλείουν κάνοντας σαφή επίδειξη ισχύος.
Αλλά και οι Βρυξέλλες -με την απόφαση να κόψουν τους παραδοσιακούς διπλωματικούς διαύλους επικοινωνίας με τη Ρωσία και με τις παγωμένες σχέσεις με τις ΗΠΑ- «σκότωσαν» κάθε πιθανότητα να βρεθούν σε ένα τέτοιο τραπέζι με τους ηγέτες των τριών ισχυρότερων πυρηνικών δυνάμεων και με… μενού θέματα που ενδιαφέρουν τους Ευρωπαίους.
Το πιο βασικό αυτή τη στιγμή φαίνεται να είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος πραγματοποιείται στην «πίσω αυλή» της ηπείρου. Η Ε.Ε. έχει επενδύσει πολύ στη στήριξη του Κιέβου και επαναλαμβάνει συνεχώς ότι επιδιώκει τον τερματισμό του πολέμου και την ειρήνη στην Ουκρανία.
Ωστόσο η ευρωπαϊκή αντίληψη για την ειρήνη περιλαμβάνει τρεις βασικές προϋποθέσεις. Καταρχάς, την άμεση και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός, κάτι που δεν αποδέχεται η Μόσχα. Επίσης η Ε.Ε. δεν αποδέχεται την αλλαγή συνόρων με τη χρήση στρατιωτικής βίας και επιδιώκει μια βιώσιμη συμφωνία, στην οποία θα συμφωνήσει η Ουκρανία και θα αποτρέπει την επανάληψη της ρωσικής επίθεσης.
Με αυτό το σκεπτικό η Ε.Ε. επαναλαμβάνει ότι ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν δεν επιθυμεί το τέλος του πολέμου. Και είναι αποφασισμένη να κρατήσει σκληρή στάση στη Μόσχα για να αλλάξει γνώμη. Την ίδια στιγμή φαίνεται διατεθειμένη να στηρίζει την Ουκρανία, μέχρι να έρθει η ώρα να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων πιο δυνατή και διεκδικητική.
Αριθμοί που ζαλίζουν
Είναι σαν η Ε.Ε. να ακολουθεί τη δική της, μοναχική πορεία. Μία μέρα πριν από τη συνάντηση η Κομισιόν πρότεινε ακόμα ένα δάνειο ύψους 45 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, πέραν του δανείου των 90 δισ. ευρώ που έχει ήδη εγκριθεί με την «ευλογία» των 27 κρατών-μελών.
Από την έναρξη του πολέμου το 2022 έως τον Νοέμβριο του 2026 η Ευρωπαϊκή Ενωση και τα κράτη-μέλη της έχουν δείξει πρωτοφανή σύμπνοια. Εχουν διαθέσει συνολικά 237,6 δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων 77,9 δισ. ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια και 123,4 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει 3,8 δισεκατομμύρια ευρώ που προέρχονται από τα έσοδα των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Την ίδια στιγμή η Ε.Ε. έχει υιοθετήσει 21 πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας – σύντομα πάμε για το 22ο. Παράλληλα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, σχεδόν 1.600 φυσικά πρόσωπα και οντότητες βρίσκονται υπό καθεστώς κυρώσεων. Τα μέτρα περιλαμβάνουν πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις, περιορισμούς στις τραπεζικές συναλλαγές, στο εμπόριο, στην ενέργεια, στις εξαγωγές τεχνολογίας και στη χρηματοδότηση της ρωσικής πολεμικής βιομηχανίας.
Τα νούμερα… ζαλίζουν, ειδικά αφού η διάθεση περισσότερων κονδυλίων της Ε.Ε. στην Αμυνα και στην Ασφάλεια μπορεί να επηρεάσει άλλες ευρωπαϊκές πολιτικές άμεσα ή έμμεσα. Ηδη στο προτεινόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, το οποίο αναμένεται να συμφωνηθεί μέχρι τον Δεκέμβριο από τα κράτη-μέλη, τα κονδύλια που προβλέπονται για Κοινή Αγροτική Πολιτική και Συνοχή είναι αρκετά πιο περιορισμένα, προκειμένου να ενισχυθούν οι «νέες προτεραιότητες» της Ε.Ε. όπως η Αμυνα και η Ασφάλεια.
Καινοτομία, έρευνα και τομείς όπως οι μεταφορές επίσης επηρεάζονται, αν και «σώζονται» αν μπορούν να χρησιμεύσουν και στα αμυντικά σχέδια της Ευρώπης. Είναι ακόμα αδιευκρίνιστο το πού τελικά «θα κάτσει η μπίλια» για άλλες κοινωνικές πολιτικές, υγεία και εκπαίδευση. Αλλά ακόμα και η διεθνής παρουσία της Ε.Ε. αναμένεται να «πετσοκοπεί».
Και σαν να μην έφτανε αυτό, έρχονται και οι απειλές. Ουγγαρία, Σλοβακία, Τσεχία και Βουλγαρία έχουν ζητήσει να εξαιρεθούν από τη στήριξη της Ε.Ε. στην Ουκρανία σε αυτό το δεύτερο δάνειο. Ωστόσο ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρ. Μερτς έχει δηλώσει ότι αν δεν δεσμευτούν όλες οι χώρες για την υποστήριξη στην Ουκρανία δεν θα συμφωνήσει σε μακροπρόθεσμο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό (ΠΔΠ).
Ενίσχυση βιομηχανίας διά της Αμυνας
Ο πόλεμος στην Ουκρανία επιτελεί και ακόμα μία λειτουργία για την Ε.Ε. Εχει προκαλέσει μεγάλη ανάπτυξη στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, επαναφέροντας «εντός των τειχών» ικανότητες που η Ευρώπη είχε εκχωρήσει σε τρίτες χώρες: στην Κίνα την πρωτογενή παραγωγή και στις ΗΠΑ την ασφάλεια κυρίως μέσω του ΝΑΤΟ.
Με τις γεωπολιτικές ισορροπίες να αλλάζουν άρδην και αποκορύφωμα την αλλαγή πολιτικής των ΗΠΑ, η Ευρωπαϊκή Ενωση βρίσκει το κουράγιο να ανασυγκροτηθεί ως η μεγάλη οικονομική δύναμη που δεν αποτελεί μόνο τη μεγάλη κοινή αγορά ή το soft power της ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά να δράσει αποφασιστικά για τα συμφέροντά της.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ενωσης Ευρωπαϊκών Βιομηχανιών Αεροδιαστημικής και Αμυνας (ASD) και οικονομικών ινστιτούτων όπως το Bruegel και το Kiel Institute, ο αμυντικός κλάδος της Ε.Ε. βιώνει τη μεγαλύτερη άνθηση των τελευταίων δεκαετιών τόσο λόγω της βοήθειας προς την Ουκρανία όσο και λόγω του επανεξοπλισμού των ίδιων των ευρωπαϊκών κρατών.
Ο κύκλος εργασιών των εταιρειών Αμυνας ξεπέρασε τα 180-200 δισ. ευρώ ετησίως την περίοδο 2025-2026 από περίπου 135 δισ. ευρώ το 2022. Οι μετοχές των μεγάλων ομίλων όπως η Rheinmetall, η Saab, η Leonardo και η Thales έχουν πολλαπλασιαστεί.
Επίσης πριν από το 2022 τα διαθέσιμα στοιχεία αναφέρουν ότι η Ε.Ε. παρήγαγε περίπου 300.000 βλήματα πυροβολικού 155 mm τον χρόνο. Μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων (όπως το ASAP) και εθνικών επενδύσεων η παραγωγική ικανότητα έφτασε τους 2 εκατομμύρια τόνους/βλήματα ετησίως έως το 2025-2026.
Την ίδια στιγμή έχουν δημιουργηθεί δεκάδες χιλιάδες νέες εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, ενώ έχουν ανοίξει νέα εργοστάσια πυρίτιδας, εκρηκτικών και οχημάτων σε χώρες όπως η Γερμανία, η Πολωνία, η Γαλλία, η Σουηδία και η Ουγγαρία.
Και η συνεργασία με την Ουκρανία (όπως η EU-Ukraine Drone Alliance το 2026) επέτρεψε στις ευρωπαϊκές εταιρείες να αποκτήσουν τεχνογνωσία πραγματικών συνθηκών μάχης στα αυτόνομα συστήματα, τα drones και τον ηλεκτρονικό πόλεμο.
Στόχος η ευρωπαϊκή αυτονομία
Υπάρχει ένα βασικό «αγκάθι». Η προσπάθεια απεξάρτησης από το φτηνό ρωσικό φυσικό αέριο αύξησε μόνιμα το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Ε.Ε. σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Αυτό έπληξε ιδιαίτερα τη χημική βιομηχανία, τη μεταλλουργία, τα λιπάσματα και την υαλουργία κυρίως στη Γερμανία.
Ωστόσο, ενώ η συνολική βιομηχανική παραγωγή στην ευρωζώνη παρέμεινε στάσιμη ή υποχώρησε ελαφρώς τα έτη 2023-2025, ο κλάδος της αμυντικής κατασκευής και της υψηλής τεχνολογίας λειτούργησε ως «μαξιλάρι» που απέτρεψε βαθύτερη ύφεση σε χώρες με ισχυρή βαριά βιομηχανία, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Η ανάπτυξη των εταιρειών Αμυνας και των δυνατοτήτων της Ε.Ε. έχει όμως και έναν απώτερο σκοπό. Τον περιορισμό της εξάρτησης από τις ΗΠΑ. Ενώ τα πρώτα δύο χρόνια του πολέμου (2022-2023) πάνω από το 60-70% των ευρωπαϊκών αμυντικών προμηθειών κατευθύνθηκε σε αμερικανικές εταιρείες, προγράμματα όπως το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP) και ο κανόνας «Buy European» (65% ευρωπαϊκό περιεχόμενο) στο Δάνειο Στήριξης του 2026 υποχρεώνουν πλέον τα κράτη-μέλη να επενδύουν εντός Ευρώπης.
Σε αυτό το πνεύμα ακόμα και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και οι εμπορικές τράπεζες ήραν πολλούς από τους παλαιότερους περιορισμούς που εμπόδιζαν τον δανεισμό αμυντικών εταιρειών διευκολύνοντας την επέκτασή τους.
Ποιοι θησαυρίζουν από το Ουκρανικό: Η μεγάλη μπίζνα του πολέμου και ο Ευρωπαίος ασθενής
Ποιοι τελικά επωφελούνται από τον πόλεμο στην Ουκρανία;
Από τα συνολικά 97,9 δισεκατομμύρια ευρώ της ευρωπαϊκής στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία μεγάλο μέρος κατευθύνεται υποχρεωτικά σε ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες για την αγορά πυρομαχικών, συστημάτων αεράμυνας, ραντάρ, τεθωρακισμένων και drones.
Στη λίστα των κερδισμένων βρίσκονται μεγάλες χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, αλλά και χώρες με παραδοσιακή παραγωγή αμυντικού υλικού όπως η Ολλανδία, η Νορβηγία και η Πολωνία. Πολλές από αυτές μάλιστα έχουν δημιουργήσει κοινοπραξίες.
Μεγάλοι παραδοσιακοί αμυντικοί όμιλοι μετρούν τα κέρδη τους. Οπως η γερμανική Rheinmetall η οποία -σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία- αποτελεί τον μεγαλύτερο κερδισμένο στον κλάδο των πυρομαχικών πυροβολικού 155 mm, των αρμάτων μάχης (Leopard) και των συστημάτων αεράμυνας. Εχει υπογράψει συμβόλαια πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ που χρηματοδοτούνται από τα ευρωπαϊκά ταμεία και τη γερμανική κυβέρνηση, ενώ έχει ανοίξει εργοστάσια συντήρησης και παραγωγής εντός της Ουκρανίας.
Αλλες εταιρείες, όπως η πανευρωπαϊκή κοινοπραξία MBDA που αποτελείται από Γαλλία, Ην. Βασίλειο, Ιταλία, Γερμανία φέρεται να επωφελείται άμεσα από τις επείγουσες εκταμιεύσεις για αντιαεροπορικούς πυραύλους (όπως οι πύραυλοι Aster για τα συστήματα SAMP/T) και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς (Storm Shadow / SCALP). Η Thales της Γαλλίας και η Leonardo της Ιταλίας επίσης λαμβάνουν σημαντικά κονδύλια για συστήματα ραντάρ αεράμυνας, ηλεκτρονικού πολέμου, επικοινωνιών και πυρομαχικών ακριβείας.
Και αμερικανικά ταμεία
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τον Νοέμβριο του 2026 (π.χ. στην εκταμίευση των 1,71 δισ. ευρώ) περίπου το 40% των κεφαλαίων κατευθύνεται απευθείας σε συμβόλαια με εταιρείες εντός της Ε.Ε., ενώ το υπόλοιπο 60% χρηματοδοτεί απευθείας την παραγωγή όπλων μέσα στις ουκρανικές αμυντικές βιομηχανίες.
Ωστόσο κάποιες φορές μοιραία τα ευρωπαϊκά χρήματα καταλήγουν σε αμερικανικά ταμεία. Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό νόμο, η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει προτεραιότητα και γι’ αυτό τουλάχιστον το 65% της αξίας των εξαρτημάτων του οπλικού συστήματος πρέπει να προέρχεται από την Ε.Ε., την Ουκρανία ή χώρες συνδεδεμένες με την Ε.Ε. όπως η Νορβηγία.
Ωστόσο η Ουκρανία έχει ανάγκες «εδώ και τώρα», όπως για πυραύλους Patriot PAC-3 που -μετά την άρνηση της Ελλάδας και της Ισπανίας να της διαθέσουν τους δικούς τους- μόνο οι ΗΠΑ έχουν αποθηκευμένους ή μπορούν να ξαναπαράγουν. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται τα κράτη-μέλη να δώσουν το «πράσινο φως».
Αφού τελικά εκταμιευτούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια, η Ουκρανία δεν αγοράζει τα όπλα απευθείας από ιδιωτικές αμερικανικές εταιρείες, αλλά μέσω του συντονιστικού μηχανισμού PURL (Priority Ukraine Requirements List) του ΝΑΤΟ και του αμερικανικού κυβερνητικού προγράμματος FMS (Foreign Military Sales).
Η αμερικανική κυβέρνηση (μέσω του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και της υπηρεσίας DSCA) δίνει την τελική άδεια εξαγωγής και αναλαμβάνει να παραδώσει τον εξοπλισμό από τα αποθέματά της ή μέσω συμβολαίων με τις αμερικανικές κατασκευάστριες εταιρείες (όπως η Lockheed Martin ή η RTX).
ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΠΟΥ ΠΛΟΥΤΙΖΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ
ΕΥΡΩΠΗ
Αλλά και οι Βρυξέλλες -με την απόφαση να κόψουν τους παραδοσιακούς διπλωματικούς διαύλους επικοινωνίας με τη Ρωσία και με τις παγωμένες σχέσεις με τις ΗΠΑ- «σκότωσαν» κάθε πιθανότητα να βρεθούν σε ένα τέτοιο τραπέζι με τους ηγέτες των τριών ισχυρότερων πυρηνικών δυνάμεων και με… μενού θέματα που ενδιαφέρουν τους Ευρωπαίους.
Το πιο βασικό αυτή τη στιγμή φαίνεται να είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος πραγματοποιείται στην «πίσω αυλή» της ηπείρου. Η Ε.Ε. έχει επενδύσει πολύ στη στήριξη του Κιέβου και επαναλαμβάνει συνεχώς ότι επιδιώκει τον τερματισμό του πολέμου και την ειρήνη στην Ουκρανία.
Ωστόσο η ευρωπαϊκή αντίληψη για την ειρήνη περιλαμβάνει τρεις βασικές προϋποθέσεις. Καταρχάς, την άμεση και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός, κάτι που δεν αποδέχεται η Μόσχα. Επίσης η Ε.Ε. δεν αποδέχεται την αλλαγή συνόρων με τη χρήση στρατιωτικής βίας και επιδιώκει μια βιώσιμη συμφωνία, στην οποία θα συμφωνήσει η Ουκρανία και θα αποτρέπει την επανάληψη της ρωσικής επίθεσης.
Με αυτό το σκεπτικό η Ε.Ε. επαναλαμβάνει ότι ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν δεν επιθυμεί το τέλος του πολέμου. Και είναι αποφασισμένη να κρατήσει σκληρή στάση στη Μόσχα για να αλλάξει γνώμη. Την ίδια στιγμή φαίνεται διατεθειμένη να στηρίζει την Ουκρανία, μέχρι να έρθει η ώρα να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων πιο δυνατή και διεκδικητική.
Αριθμοί που ζαλίζουν
Είναι σαν η Ε.Ε. να ακολουθεί τη δική της, μοναχική πορεία. Μία μέρα πριν από τη συνάντηση η Κομισιόν πρότεινε ακόμα ένα δάνειο ύψους 45 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, πέραν του δανείου των 90 δισ. ευρώ που έχει ήδη εγκριθεί με την «ευλογία» των 27 κρατών-μελών.
Από την έναρξη του πολέμου το 2022 έως τον Νοέμβριο του 2026 η Ευρωπαϊκή Ενωση και τα κράτη-μέλη της έχουν δείξει πρωτοφανή σύμπνοια. Εχουν διαθέσει συνολικά 237,6 δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων 77,9 δισ. ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια και 123,4 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει 3,8 δισεκατομμύρια ευρώ που προέρχονται από τα έσοδα των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Την ίδια στιγμή η Ε.Ε. έχει υιοθετήσει 21 πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας – σύντομα πάμε για το 22ο. Παράλληλα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, σχεδόν 1.600 φυσικά πρόσωπα και οντότητες βρίσκονται υπό καθεστώς κυρώσεων. Τα μέτρα περιλαμβάνουν πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις, περιορισμούς στις τραπεζικές συναλλαγές, στο εμπόριο, στην ενέργεια, στις εξαγωγές τεχνολογίας και στη χρηματοδότηση της ρωσικής πολεμικής βιομηχανίας.
Τα νούμερα… ζαλίζουν, ειδικά αφού η διάθεση περισσότερων κονδυλίων της Ε.Ε. στην Αμυνα και στην Ασφάλεια μπορεί να επηρεάσει άλλες ευρωπαϊκές πολιτικές άμεσα ή έμμεσα. Ηδη στο προτεινόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, το οποίο αναμένεται να συμφωνηθεί μέχρι τον Δεκέμβριο από τα κράτη-μέλη, τα κονδύλια που προβλέπονται για Κοινή Αγροτική Πολιτική και Συνοχή είναι αρκετά πιο περιορισμένα, προκειμένου να ενισχυθούν οι «νέες προτεραιότητες» της Ε.Ε. όπως η Αμυνα και η Ασφάλεια.
Καινοτομία, έρευνα και τομείς όπως οι μεταφορές επίσης επηρεάζονται, αν και «σώζονται» αν μπορούν να χρησιμεύσουν και στα αμυντικά σχέδια της Ευρώπης. Είναι ακόμα αδιευκρίνιστο το πού τελικά «θα κάτσει η μπίλια» για άλλες κοινωνικές πολιτικές, υγεία και εκπαίδευση. Αλλά ακόμα και η διεθνής παρουσία της Ε.Ε. αναμένεται να «πετσοκοπεί».
Και σαν να μην έφτανε αυτό, έρχονται και οι απειλές. Ουγγαρία, Σλοβακία, Τσεχία και Βουλγαρία έχουν ζητήσει να εξαιρεθούν από τη στήριξη της Ε.Ε. στην Ουκρανία σε αυτό το δεύτερο δάνειο. Ωστόσο ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρ. Μερτς έχει δηλώσει ότι αν δεν δεσμευτούν όλες οι χώρες για την υποστήριξη στην Ουκρανία δεν θα συμφωνήσει σε μακροπρόθεσμο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό (ΠΔΠ).
Ενίσχυση βιομηχανίας διά της Αμυνας
Ο πόλεμος στην Ουκρανία επιτελεί και ακόμα μία λειτουργία για την Ε.Ε. Εχει προκαλέσει μεγάλη ανάπτυξη στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, επαναφέροντας «εντός των τειχών» ικανότητες που η Ευρώπη είχε εκχωρήσει σε τρίτες χώρες: στην Κίνα την πρωτογενή παραγωγή και στις ΗΠΑ την ασφάλεια κυρίως μέσω του ΝΑΤΟ.
Με τις γεωπολιτικές ισορροπίες να αλλάζουν άρδην και αποκορύφωμα την αλλαγή πολιτικής των ΗΠΑ, η Ευρωπαϊκή Ενωση βρίσκει το κουράγιο να ανασυγκροτηθεί ως η μεγάλη οικονομική δύναμη που δεν αποτελεί μόνο τη μεγάλη κοινή αγορά ή το soft power της ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά να δράσει αποφασιστικά για τα συμφέροντά της.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ενωσης Ευρωπαϊκών Βιομηχανιών Αεροδιαστημικής και Αμυνας (ASD) και οικονομικών ινστιτούτων όπως το Bruegel και το Kiel Institute, ο αμυντικός κλάδος της Ε.Ε. βιώνει τη μεγαλύτερη άνθηση των τελευταίων δεκαετιών τόσο λόγω της βοήθειας προς την Ουκρανία όσο και λόγω του επανεξοπλισμού των ίδιων των ευρωπαϊκών κρατών.
Ο κύκλος εργασιών των εταιρειών Αμυνας ξεπέρασε τα 180-200 δισ. ευρώ ετησίως την περίοδο 2025-2026 από περίπου 135 δισ. ευρώ το 2022. Οι μετοχές των μεγάλων ομίλων όπως η Rheinmetall, η Saab, η Leonardo και η Thales έχουν πολλαπλασιαστεί.
Επίσης πριν από το 2022 τα διαθέσιμα στοιχεία αναφέρουν ότι η Ε.Ε. παρήγαγε περίπου 300.000 βλήματα πυροβολικού 155 mm τον χρόνο. Μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων (όπως το ASAP) και εθνικών επενδύσεων η παραγωγική ικανότητα έφτασε τους 2 εκατομμύρια τόνους/βλήματα ετησίως έως το 2025-2026.
Την ίδια στιγμή έχουν δημιουργηθεί δεκάδες χιλιάδες νέες εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, ενώ έχουν ανοίξει νέα εργοστάσια πυρίτιδας, εκρηκτικών και οχημάτων σε χώρες όπως η Γερμανία, η Πολωνία, η Γαλλία, η Σουηδία και η Ουγγαρία.
Και η συνεργασία με την Ουκρανία (όπως η EU-Ukraine Drone Alliance το 2026) επέτρεψε στις ευρωπαϊκές εταιρείες να αποκτήσουν τεχνογνωσία πραγματικών συνθηκών μάχης στα αυτόνομα συστήματα, τα drones και τον ηλεκτρονικό πόλεμο.
Στόχος η ευρωπαϊκή αυτονομία
Υπάρχει ένα βασικό «αγκάθι». Η προσπάθεια απεξάρτησης από το φτηνό ρωσικό φυσικό αέριο αύξησε μόνιμα το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Ε.Ε. σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Αυτό έπληξε ιδιαίτερα τη χημική βιομηχανία, τη μεταλλουργία, τα λιπάσματα και την υαλουργία κυρίως στη Γερμανία.
Ωστόσο, ενώ η συνολική βιομηχανική παραγωγή στην ευρωζώνη παρέμεινε στάσιμη ή υποχώρησε ελαφρώς τα έτη 2023-2025, ο κλάδος της αμυντικής κατασκευής και της υψηλής τεχνολογίας λειτούργησε ως «μαξιλάρι» που απέτρεψε βαθύτερη ύφεση σε χώρες με ισχυρή βαριά βιομηχανία, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Η ανάπτυξη των εταιρειών Αμυνας και των δυνατοτήτων της Ε.Ε. έχει όμως και έναν απώτερο σκοπό. Τον περιορισμό της εξάρτησης από τις ΗΠΑ. Ενώ τα πρώτα δύο χρόνια του πολέμου (2022-2023) πάνω από το 60-70% των ευρωπαϊκών αμυντικών προμηθειών κατευθύνθηκε σε αμερικανικές εταιρείες, προγράμματα όπως το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP) και ο κανόνας «Buy European» (65% ευρωπαϊκό περιεχόμενο) στο Δάνειο Στήριξης του 2026 υποχρεώνουν πλέον τα κράτη-μέλη να επενδύουν εντός Ευρώπης.
Σε αυτό το πνεύμα ακόμα και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και οι εμπορικές τράπεζες ήραν πολλούς από τους παλαιότερους περιορισμούς που εμπόδιζαν τον δανεισμό αμυντικών εταιρειών διευκολύνοντας την επέκτασή τους.
Ποιοι θησαυρίζουν από το Ουκρανικό: Η μεγάλη μπίζνα του πολέμου και ο Ευρωπαίος ασθενής
Ποιοι τελικά επωφελούνται από τον πόλεμο στην Ουκρανία;
Από τα συνολικά 97,9 δισεκατομμύρια ευρώ της ευρωπαϊκής στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία μεγάλο μέρος κατευθύνεται υποχρεωτικά σε ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες για την αγορά πυρομαχικών, συστημάτων αεράμυνας, ραντάρ, τεθωρακισμένων και drones.
Στη λίστα των κερδισμένων βρίσκονται μεγάλες χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, αλλά και χώρες με παραδοσιακή παραγωγή αμυντικού υλικού όπως η Ολλανδία, η Νορβηγία και η Πολωνία. Πολλές από αυτές μάλιστα έχουν δημιουργήσει κοινοπραξίες.
Μεγάλοι παραδοσιακοί αμυντικοί όμιλοι μετρούν τα κέρδη τους. Οπως η γερμανική Rheinmetall η οποία -σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία- αποτελεί τον μεγαλύτερο κερδισμένο στον κλάδο των πυρομαχικών πυροβολικού 155 mm, των αρμάτων μάχης (Leopard) και των συστημάτων αεράμυνας. Εχει υπογράψει συμβόλαια πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ που χρηματοδοτούνται από τα ευρωπαϊκά ταμεία και τη γερμανική κυβέρνηση, ενώ έχει ανοίξει εργοστάσια συντήρησης και παραγωγής εντός της Ουκρανίας.
Αλλες εταιρείες, όπως η πανευρωπαϊκή κοινοπραξία MBDA που αποτελείται από Γαλλία, Ην. Βασίλειο, Ιταλία, Γερμανία φέρεται να επωφελείται άμεσα από τις επείγουσες εκταμιεύσεις για αντιαεροπορικούς πυραύλους (όπως οι πύραυλοι Aster για τα συστήματα SAMP/T) και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς (Storm Shadow / SCALP). Η Thales της Γαλλίας και η Leonardo της Ιταλίας επίσης λαμβάνουν σημαντικά κονδύλια για συστήματα ραντάρ αεράμυνας, ηλεκτρονικού πολέμου, επικοινωνιών και πυρομαχικών ακριβείας.
Και αμερικανικά ταμεία
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τον Νοέμβριο του 2026 (π.χ. στην εκταμίευση των 1,71 δισ. ευρώ) περίπου το 40% των κεφαλαίων κατευθύνεται απευθείας σε συμβόλαια με εταιρείες εντός της Ε.Ε., ενώ το υπόλοιπο 60% χρηματοδοτεί απευθείας την παραγωγή όπλων μέσα στις ουκρανικές αμυντικές βιομηχανίες.
Ωστόσο κάποιες φορές μοιραία τα ευρωπαϊκά χρήματα καταλήγουν σε αμερικανικά ταμεία. Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό νόμο, η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει προτεραιότητα και γι’ αυτό τουλάχιστον το 65% της αξίας των εξαρτημάτων του οπλικού συστήματος πρέπει να προέρχεται από την Ε.Ε., την Ουκρανία ή χώρες συνδεδεμένες με την Ε.Ε. όπως η Νορβηγία.
Ωστόσο η Ουκρανία έχει ανάγκες «εδώ και τώρα», όπως για πυραύλους Patriot PAC-3 που -μετά την άρνηση της Ελλάδας και της Ισπανίας να της διαθέσουν τους δικούς τους- μόνο οι ΗΠΑ έχουν αποθηκευμένους ή μπορούν να ξαναπαράγουν. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται τα κράτη-μέλη να δώσουν το «πράσινο φως».
Αφού τελικά εκταμιευτούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια, η Ουκρανία δεν αγοράζει τα όπλα απευθείας από ιδιωτικές αμερικανικές εταιρείες, αλλά μέσω του συντονιστικού μηχανισμού PURL (Priority Ukraine Requirements List) του ΝΑΤΟ και του αμερικανικού κυβερνητικού προγράμματος FMS (Foreign Military Sales).
Η αμερικανική κυβέρνηση (μέσω του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και της υπηρεσίας DSCA) δίνει την τελική άδεια εξαγωγής και αναλαμβάνει να παραδώσει τον εξοπλισμό από τα αποθέματά της ή μέσω συμβολαίων με τις αμερικανικές κατασκευάστριες εταιρείες (όπως η Lockheed Martin ή η RTX).
ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΠΟΥ ΠΛΟΥΤΙΖΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ
ΕΥΡΩΠΗ
- Rheinmetall (Γερμανία)
- Saab (Σουηδία)
- Leonardo (Ιταλία)
- Thales (Γαλλία)
- MBDA (πανευρωπαϊκή κοινοπραξία)
ΗΠΑ
- Lockheed Martin
- RTX (πρώην Raytheon Technologies)
Μαρία Ψαρά
Πηγή: efsyn.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου