- ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΕΙΩΝ
Με το επίκαιρο θέμα «Επείγουσα πρόληψη των καταστροφών για τη ζώσα κληρονομιά, σε περιβάλλον συγκρούσεων και καταστροφών» γιορτάζεται και φέτος η Παγκόσμια Ημέρα Μνημείων και Τοποθεσιών, σήμερα 18 Απριλίου, με ελεύθερη είσοδο σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και μνημεία της χώρας μας που υπάγονται στο Δημόσιο. Σε μια εποχή που οι πολεμικές συγκρούσεις εντείνονται, μαζί με την αγριότητα προς χώρες, λαούς, την ιστορία και τον πολιτισμό τους, το θέμα βάζει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος την ανάγκη της διαρκούς προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και την περιφρούρησή της από τους πολίτες του κόσμου.
Ο ετήσιος εορτασμός έχει οριστεί από την UNESCO και το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών ΙCOMOS και επιχειρεί την άμεση εμπλοκή των πολιτών στην προστασία και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως ορίζεται από το ψήφισμα της UNESCO της 22ης Γενικής Συνέλευσης του 1983. Ο θεματικός άξονας του εορτασμού είναι κοινός για όλες τις χώρες και κάθε χρόνο είναι διαφορετικός, όπως έχει προταθεί από το ICOMOS. Το αντικείμενο αναφοράς αντλεί συνήθως έμπνευση από την πολιτιστική ή και κοινωνική επικαιρότητα και προβάλλεται σε εθνικό επίπεδο με την οργάνωση δράσεων αναλόγως του πολιτιστικού αποθέματος κάθε χώρας.
Το ICOMOS θεωρεί ότι η «ζώσα κληρονομιά» περιλαμβάνει όλες τις διαστάσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς – την υλική, την άυλη και τη φυσική. Επιπλέον επιθυμεί να αναφερθεί στις διαδικασίες εκείνες μέσα από τις οποίες οι επιστημονικές και επαγγελματικές προσεγγίσεις του τομέα της κληρονομιάς, οι κοινότητες, οι φορείς και οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων, σε όλα τα επίπεδα, είναι δυνατόν να ανταποκριθούν καλύτερα στις καταστροφές και τις συγκρούσεις που πλήττουν τη ζωντανή κληρονομιά. Τι ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν συλλογικά όλοι οι προηγούμενοι παράγοντες και τι χρειάζονται για να αποβούν αποτελεσματικοί στο έργο αυτό;
«Αν η προστασία της μνήμης, κύριο μέλημα της ιστορικής και αρχαιολογικής προσπάθειας, παραπέμπει στην υλική αποκάλυψη και υποστήριξη των μνημείων, όμοια υποχρεωμένη είναι να διατηρήσει το εύρος, την ποιότητα και, το δυσκολότερο, τη διαχρονική εγκυρότητα της άυλης πολιτισμικής και πολιτιστικής κληρονομιάς – του άυλου μνημονικού πεδίου, χωρίς το οποίο η υλική αναγνώριση των μνημείων θα κατέρρεε» γράφει η ανακοίνωση της Εθνικής Επιτροπής του Ελληνικού Τμήματος του ICOMOS.
«Την εχθρότητα του χρόνου υποχρεώνεται, πάντα, να αντιμετωπίσει η ανθρώπινη ατομική ή κοινωνική μνήμη, απαντώντας στη διαρκή φυσική φθορά. Στη φθορά η οποία, ας εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας σε πρόσφατα γεγονότα, επιβαρύνεται διαρκώς και στη χώρα μας από την ένταση καταστροφικών φυσικών φαινόμενων. Σε ανάλογα καταστροφικά φυσικά φαινόμενα και στην απαίτηση προστασίας των μνημείων από αυτά, είναι σημαντικό να αναφερθεί η Παγκόσμια Ημέρα Μνημείων και Τοποθεσιών αυτού του έτους.
Αλλά ακόμη ουσιαστικότερη είναι, θεωρούμε, η υποστήριξη του άυλου πεδίου γνώσης και αναγνώρισης της ιστορικής σημασίας των μνημείων, σε κοινωνίες των οποίων η σύσταση και η παλαιότερη συγκρότηση παιδείας ρηγματώνεται διαρκώς, ευνοώντας την αθέλητη ή και ηθελημένη καταστροφή. Με την έννοια αυτή, μέριμνα της συγκροτημένης πολιτείας δεν θα έπρεπε να θεωρείται απλά η σωτηρία των αρχαίων ερειπίων, αλλά η ανασύνταξη της “ερειπιώδους” μνήμης, ιδιαίτερα σε περιοχές πολυεθνοτικής πληθυσμιακής συγκρότησης, όπως αυτές που χαρακτηρίζουν τη συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονων κρατών». Και η ανακοίνωση καταλήγει: «Μήπως, ας θέσουμε μια καταληκτική ρητορική ερώτηση, η ουσιαστικότερη παρέμβαση σωτηρίας των μνημείων δεν αφορά στην προφανή υποχρέωση της υλικής τους υποστήριξης, αλλά στην ενίσχυση της άυλης κληρονομιάς, που η βεβαιότητά της θα εξασφαλίσει την ισχυρότερη στήριξή τους;»
Στο πλαίσιο των εορτασμών το Ελληνικό Τμήμα του ICOMOS στρέφει την προσοχή του στις Αχαρνές, έναν από τους σημαντικότερους δήμους της αρχαίας Αθήνας, υπό την ονομασία Αχαρναί, που ωστόσο σήμερα είναι υποβαθμισμένος και έχει απολέσει την αίγλη του παρελθόντος. Η σωτηρία των αρχαίων ερειπίων που κινδυνεύουν από την αστική απαξίωση, η ανασύνταξη της συλλογικής μνήμης σε μια περιοχή με έντονο πολυεθνοτικό χαρακτήρα και η ανάδειξη του ρόλου της πολιτείας στην προστασία των μνημείων ως συνδετικού κρίκου της κοινωνικής συνοχής μπαίνουν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Να σημειώσουμε ότι ειδικές εκδηλώσεις θα φιλοξενηθούν σε πολλά μνημεία της χώρας όλο το Σαββατοκύριακο. Στη Χίο, για παράδειγμα, την Κυριακή 19 Απριλίου η Εφορεία Αρχαιοτήτων σε συνεργασία με τον Δήμο Χίου διοργανώνουν ξενάγηση (στις 11.30) στη Νέα Μονή, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του νησιού και Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Βασιλική Τζεβελέκου
Πηγή: efsyn.gr
Ο ετήσιος εορτασμός έχει οριστεί από την UNESCO και το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών ΙCOMOS και επιχειρεί την άμεση εμπλοκή των πολιτών στην προστασία και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως ορίζεται από το ψήφισμα της UNESCO της 22ης Γενικής Συνέλευσης του 1983. Ο θεματικός άξονας του εορτασμού είναι κοινός για όλες τις χώρες και κάθε χρόνο είναι διαφορετικός, όπως έχει προταθεί από το ICOMOS. Το αντικείμενο αναφοράς αντλεί συνήθως έμπνευση από την πολιτιστική ή και κοινωνική επικαιρότητα και προβάλλεται σε εθνικό επίπεδο με την οργάνωση δράσεων αναλόγως του πολιτιστικού αποθέματος κάθε χώρας.
Το ICOMOS θεωρεί ότι η «ζώσα κληρονομιά» περιλαμβάνει όλες τις διαστάσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς – την υλική, την άυλη και τη φυσική. Επιπλέον επιθυμεί να αναφερθεί στις διαδικασίες εκείνες μέσα από τις οποίες οι επιστημονικές και επαγγελματικές προσεγγίσεις του τομέα της κληρονομιάς, οι κοινότητες, οι φορείς και οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων, σε όλα τα επίπεδα, είναι δυνατόν να ανταποκριθούν καλύτερα στις καταστροφές και τις συγκρούσεις που πλήττουν τη ζωντανή κληρονομιά. Τι ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν συλλογικά όλοι οι προηγούμενοι παράγοντες και τι χρειάζονται για να αποβούν αποτελεσματικοί στο έργο αυτό;
«Αν η προστασία της μνήμης, κύριο μέλημα της ιστορικής και αρχαιολογικής προσπάθειας, παραπέμπει στην υλική αποκάλυψη και υποστήριξη των μνημείων, όμοια υποχρεωμένη είναι να διατηρήσει το εύρος, την ποιότητα και, το δυσκολότερο, τη διαχρονική εγκυρότητα της άυλης πολιτισμικής και πολιτιστικής κληρονομιάς – του άυλου μνημονικού πεδίου, χωρίς το οποίο η υλική αναγνώριση των μνημείων θα κατέρρεε» γράφει η ανακοίνωση της Εθνικής Επιτροπής του Ελληνικού Τμήματος του ICOMOS.
«Την εχθρότητα του χρόνου υποχρεώνεται, πάντα, να αντιμετωπίσει η ανθρώπινη ατομική ή κοινωνική μνήμη, απαντώντας στη διαρκή φυσική φθορά. Στη φθορά η οποία, ας εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας σε πρόσφατα γεγονότα, επιβαρύνεται διαρκώς και στη χώρα μας από την ένταση καταστροφικών φυσικών φαινόμενων. Σε ανάλογα καταστροφικά φυσικά φαινόμενα και στην απαίτηση προστασίας των μνημείων από αυτά, είναι σημαντικό να αναφερθεί η Παγκόσμια Ημέρα Μνημείων και Τοποθεσιών αυτού του έτους.
Αλλά ακόμη ουσιαστικότερη είναι, θεωρούμε, η υποστήριξη του άυλου πεδίου γνώσης και αναγνώρισης της ιστορικής σημασίας των μνημείων, σε κοινωνίες των οποίων η σύσταση και η παλαιότερη συγκρότηση παιδείας ρηγματώνεται διαρκώς, ευνοώντας την αθέλητη ή και ηθελημένη καταστροφή. Με την έννοια αυτή, μέριμνα της συγκροτημένης πολιτείας δεν θα έπρεπε να θεωρείται απλά η σωτηρία των αρχαίων ερειπίων, αλλά η ανασύνταξη της “ερειπιώδους” μνήμης, ιδιαίτερα σε περιοχές πολυεθνοτικής πληθυσμιακής συγκρότησης, όπως αυτές που χαρακτηρίζουν τη συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονων κρατών». Και η ανακοίνωση καταλήγει: «Μήπως, ας θέσουμε μια καταληκτική ρητορική ερώτηση, η ουσιαστικότερη παρέμβαση σωτηρίας των μνημείων δεν αφορά στην προφανή υποχρέωση της υλικής τους υποστήριξης, αλλά στην ενίσχυση της άυλης κληρονομιάς, που η βεβαιότητά της θα εξασφαλίσει την ισχυρότερη στήριξή τους;»
Στο πλαίσιο των εορτασμών το Ελληνικό Τμήμα του ICOMOS στρέφει την προσοχή του στις Αχαρνές, έναν από τους σημαντικότερους δήμους της αρχαίας Αθήνας, υπό την ονομασία Αχαρναί, που ωστόσο σήμερα είναι υποβαθμισμένος και έχει απολέσει την αίγλη του παρελθόντος. Η σωτηρία των αρχαίων ερειπίων που κινδυνεύουν από την αστική απαξίωση, η ανασύνταξη της συλλογικής μνήμης σε μια περιοχή με έντονο πολυεθνοτικό χαρακτήρα και η ανάδειξη του ρόλου της πολιτείας στην προστασία των μνημείων ως συνδετικού κρίκου της κοινωνικής συνοχής μπαίνουν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Να σημειώσουμε ότι ειδικές εκδηλώσεις θα φιλοξενηθούν σε πολλά μνημεία της χώρας όλο το Σαββατοκύριακο. Στη Χίο, για παράδειγμα, την Κυριακή 19 Απριλίου η Εφορεία Αρχαιοτήτων σε συνεργασία με τον Δήμο Χίου διοργανώνουν ξενάγηση (στις 11.30) στη Νέα Μονή, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του νησιού και Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Βασιλική Τζεβελέκου
Πηγή: efsyn.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου